Ashkim.ru
турецкое время: 03:14
Ashkim.ru
Ashkim.ru

Приложения

Приложение 1

ГРАММАТИЧЕСКИЙ СПРАВОЧНИК

Грамматический справочник включает, прежде всего, Ука­затель грамматических форм, введенных в учебнике (цифрой обозначен номер урока, где освещается соответствующий воп­рос). Кроме того, даются а) Турецко-русский и б) Русско-ту­рецкий словари грамматических терминов, используемых в учебнике. Во втором из них также есть отсылки к урокам. Тер­мины, при которых отсылок нет, встречаются во введении и в грамматических разделах различных уроков.

Аффиксы, в состав которых входят широкие гласные (например, -an, -en) представлены вариантом с гласным заднего ряда (-an); аффиксы, в которых встречаются узкие гласные (например, -in, -ın, -un, -ün), даны в варианте с негубным гласным заднего ряда (-ın). В указателе приводятся также варианты с глухим согласным (например, -tan --с отсылкой к основному варианту: -dan) и варианты с начальным промежуточным у (например, -(у)аn -- с отсылкой к основному варианту: -an)

Спрягаемые формы даны в 3-м лице единственного числа (например, -yor, -dığı için и т. д. ).

Для различения омонимичных форм в скобках даются краткие разъяснения на турецком языке, например: -ı(belirtme durumu [eki]), -ı(iyelık eki).

В квадратные скобки заключены термины, как правило, не встречающиеся в турецких грамматиках, например: повелительно-желательное наклонение [istek-buyurum kipi].

Сокращение bkz. (=bakınız) означает см(отри).

Составление грамматического справочника сопряжено с определенными трудностями. Турецкая грамматическая тер­минология является пока неустоявшейся. Каждый автор предлагает собственные термины. Возникают многочислен­ные синонимы (например, винительный падеж: akkuzatif, belirtme durumu, -i hali, işlenmiş hal, yapma hali, yükleme hali и др. ), из которых словарь приводит лишь некоторые (как правило, более новые, но, возможно, не всегда вполне удач­ные). Кроме того, следует иметь в виду неполное совпаде­ние многих русских и турецких терминов. Так, в русской грам­матической системе четко разграничиваются такие, напри­мер, понятия, как «обстоятельство» и «наречие», а турецкие грамматисты практически их не различают.

УКАЗАТЕЛЬ ГРАММАТИЧЕСКИХ ФОРМ

[a]

-a (yönelme durumu), 5; 7

-abilmek, 14

-acak {gelecek zaman), 9

-acak(belirtme ortacı), 14

-(a)l-, 12

-alım, 8

alt(sontakı), 5

-ama-(yetersizlik biçimi), 14

-аn, 10

-ane, 8

-ar(geniş zaman) bkz. -ır

-ar (üleştirme onadı), 13

ara(sonfakı), 5

-arak, 12

arka (sontakı), 5

-at, 14

-ayım, 8

[b]

[b], 1

başka (takı), 10

beri (takı), 11 bir, l

[cl

[c], 4

-ca, 13

-cı, 8

[ç]

[ç], 4

-ça bkz -ca -çı bkz -cı çık bkz -cık çok (takı), 11 çünkü, 8

[d]

[d], 1

-da (kalma durumu), 2 da (bağlaç), 4 -dan, 5, 7

-daş, 8

değil, 3

dek, değin (takı), 8

-dı (geçmiş zaman), 7

-dı (ekeylemin geçmiş zamanı),

bkz. idi

-dık (belirtme ortacı), 14 -dıktan sonra, 9 -dır (kişi eki), 2; 3 -dır-(ettirgen çatı), 13 -dırlar, 3 dip(sontakı), 14 doğru (takı), 14 dolayı (takı), 11

[e]

[e], l

evvel(takı), 7 etraf (sontakı), 14

[f]

[f], 2

fazla (takı), 11

[g] [g], 3

gibi (takı), 8

[h]

hakkında (sontakı), 14 -(h)ane bkz. -ane hariç (sontakı), 14

[ı]

[ı], 1

-ı (belirtme durumu), 6

-ı (iyelik eki) bkz. -(s)ı

-ıl-(edilgen çatı), 11

-(ı)m (iyelik eki), l

-ım (kişi eki), 4

-(ı)mız, 2

-(ı)n-(iyelik eki), l

-(ı)n-(dönüşlü çatı), 11

-(ı)n- (edilgen çatı) bkz. -n-

-ın (tamlayan durumu) bkz. -(n)ın

-ın (emir eki). 7

-ın (zarf), 10

-(ı)ncı, 4

-ınız(emir kipi), 7

-(ı)nız (iyelik eki), 2

-ıntı, 9

-ıp, 12

-ır(geniş zaman), 10

-ır- (ettirgen çatı) bkz.

-dır--(ı)ş-, 13

-ız, 4

[i]

[i], 1

-î, 14

iç(sontakı), 5

için (takı), 10

idi(ekeylemin geçmiş zamanı), 7

ile (takı), 6

-im (1. kişi adılın tamlayan

durumu), 3 ise (bağlaç), 7 itibaren (takı), 11 -iyet bkz. -at

[j]

[j], 4

[k]

[k], 2

-k (kişi eki), 7

kadar (takı), 8

karşı (takı), 14

karşın (takı), 14

-ki (yapım eki), 9

-ki(-daki gibi önadlarda), 12

ki(bağlaç), 14

[l]

[l], 1

-la (takı) bkz. ile

-la-(yapım eki), 10

-lan-, 12

-lar, l

-larca (toplama sayısı), 13

-ları (çoğul eki + iyelik eki), 2

-ları (sabahları, geceleri v. s. ),

(sözlük), 5, 42, 43 -laş-, 14 -leyin, 7 -lı, 5; 7 -lık, 11

[m] [m], l

-m (iyelik eki) bkz. -(ı)m

-m (kişi ekt), 7

-ma (eylem adı), 7

-ma- (olumsuzluk eki), 5

-mak, 5

-mak için, 10

mı (soru eki), l; 2

-mış (belirsiz geçmiş zaman), 13

-mız bkz -(ı)mız

[n] [n], 1

-n-(dönüşlü çatı) bkz. -(ı)n--n (iyelik eki) bkz. -(ı)n -n-(edilgen çatı), 11 -n (kişi eki), 7 -ncı bkz. -(ı)ncı ne..., ne..., 7

-(n)ın (tamlayan durumu), 3-nız (iyelik eki) bkz.

-(ı)nız -nız(kişi eki), 7

[o] [o], 2

[ö] [ö], 3

önce (takı), 7 ötürü bkz. dolayı

[P] [p], 2

[r]

[r], l

-r (geniş zaman) bkz. -ır rağmen (takı), 14

[s] [s], 1

-sa (bağlaç) bkz. ise -sa (dilek kipi), 11 -sana, -sanıza, 11 -(s)ı (iyelik eki), l -sın (emir kipi), 8 -sın (2. kişi eki), 4 -sınız, 4 -sız, 9 sonra (takı), 7

[ş]

[ş], 4

-ş- bkz. -(ı)ş-

-(ş)ar (üleştirme önadı) bkz. -ar

[t] [t], 2

-t- (ettirgen çatı) bkz. -dır-

-ta (kalma durumu) bkz. -da

ta (bağlaç) bkz. da

-tan bkz. -dan

-taş bkz. -daş

-tı (geçmiş zaman) bkz. -dı

-tı (ekeylemin geçmiş zamanı) bkz.

idi -tıktan sonra bkz. -dıktan sonra

-tır- (ettirgen çatı) bkz. -dır--tır (kişi eki) bkz. -dır -tırlar bkz. -dırlar

[u] [u], 2

[ü] [ü], 3

üst (sontakı), 5 üzer(sontakı), 5

[v]

[v], 2

[y]

[y], 2

-(y)a (yönelme durumu) bkz. -a -(y)abilmek bkz. -abilmek -(y)acak(gelecek zaman) bkz. -acak -(y)acak (belirtme ortacı) bkz. -acak

-(y)alım bkz. -alım

-(y)ama- (yetersizlik biçimi) bkz.

-ama-

yan (sontakı), 5 -(y)an bkz. -an -(y)arak bkz. -arak -(y)ayım bkz. -ayım -(y)dı bkz. idi

-(y)ı (belirtme durumu) bkz. -(y)ıp bkz. -ıp -(y)la bkz. ile -(y)ım (kişi eki) bkz. -ım -(y)ın (emir kipi) bkz. -m -(y)ınız (emir kipi) bkz. -ınız -(y)ız bkz. ız -yor, 5 -yordu, 12 [yö], 3

-(y)sa (bağlaç) bkz. ise [yü], 3

[z] [z], 2

ТУРЕЦКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ ГРАММАТИЧЕСКИХ ТЕРМИНОВ

а

adимя

ad tamlaması—изафет

adıl— местоимение

anlam — значение

art ünlü — гласный заднего ряда

b

bağımlı tümce — придаточное предложение

bağlaç — частица, союз

baş tümce bkz. temel tümce

belirli geçmiş zaman—прошедшее категорическое время (-dı)

belirsiz geçmiş zaman —прошедшее субъективное время (-mış)

belirsiz özne— безличность

belirteç—наречие, обстоятельство

belirtili ad tamlaması— притяжа­тельный изафет

belirtili nesne — определенный прямой объект

belirtisiz ad tamlaması—- относи­тельный изафет

belirtisiz nesne—неопределенный прямой объект

belirtme durumu — винительный падеж

belirtme ortacı — имя действия (-dık/-acak)

biçim —форма

biçim bilgisi — морфология

bildirme kip(ler)i—изъявительное наклонение

bileşik tümce — сложное предло­жение

bileşik zaman — сложное время

buyurum kipi — повелительное на­клонение

с

cins — род cümle bkz. tümce

Ç

çatı — залог çekim eki — словоизменительный

аффикс

çekimli eylem — финитный глагол çıkma durumu — исходный падеж çoğul — множественное число

d

dar ünlü — узкий гласный

devrik tümce — инвертированное предложение, инверсия

deyim — выражение, оборот речи

dilbilgisi — грамматика

dilbilim — лингвистика, языко­знание

dilek kipi — дезидеративное накло­нение; желательное наклонение

dönüşlü çatı — возвратный залог

durak—пауза

durum—1. падеж2. образ действия

durum belirteci, durum zarfı—об­стоятельство образа действия

düz ünlü — негубной гласный

e

edilgen çatı— страдательный залог

ek—-аффикс

ekeylem — недостаточный глагол

eksikli fiil bkz. ekeylem

eksiz ad tamlaması — качествен­ный (безаффиксный) изафет

emir kipi — повелительное накло­нение

eşanlamlı — синоним

eşitlik derecesi — степень равен­ства

eşsesli — омоним

ettirgen çatı — побудительный (по­нудительный) залог

eylem—глагол

eylem adı—глагольное имя (-ma, -ış)

eylemlik— инфинитив

eylemsi — неличные формы гла­гола (глагольное имя, причас­тие, деепричастие)

f

fiil = eylem

fonem — фонема fonetik— фонетика

g

geçişli eylem — переходный глагол

geçişsiz eylem — непереходный глагол

geçmiş zaman — прошедшее вре­мя

gelecek zaman — будущее время

geniş ünlü — широкий гласный

geniş zaman — настояще-будущее время

gereklik kipi—долженствователь­ное наклонение

gösterme adılı-указательное ме­стоимение

gövde—основа

gramer — грамматика

h hal bkz. durum, bkz. şimdiki zaman

harf—буква

hece—слог

hikaye — прошедшее время недо­статочного глагола (i-)

hikaye bileşik zamanı — сложное время (с показателем i-di)

i

ilgeç — послелог

imlâ bkz. yazım

ince ünlü — небный гласный

isim bkz. ad

istek kipi — желательное наклоне­ние

işteş çatı— взаимный залог

iyelik eki — аффикс принадлеж­ности

k

kalın ünlü — ненебный гласный, гласный заднего ряда

kalma durumu — местный падеж

kelime bkz sözcük

kesik tümce — неполное предло­жение

kip — наклонение

kişi — лицо

kişi adılı — личное местоимение

kişi eki — личный аффикс

koşul bkz. şart

koşum, koşuntu — приложение

kök — корень

kücültme eki — уменьшительный аффикс

m

morfem — морфема morfoloji — морфология

n

nesne — прямое дополнение, пря­мой объект nida bkz. ünlem noktalama—пунктуация

o

olumlu eylem — положительная (утвердительная) форма глагола

olumsuz (eylem) — отрицательная форма (глагола)

olumsuzluk eki — отрицательный

аффикс (-ma-) ortaç — причастие

ö

ön önlü—гласный переднего ряда önad — прилагательное; определе­ние

özel ad — собственное имя özne — подлежащее

r

rivayet— прошедшее субъектив­ное время недостаточного гла­гола (i-miş)

s

sayı — числительное

sayı önadı—числительное (в пози­ции определения)

sentaks— синтаксис

ses — звук, фонема

sesbilgisi — фонетика

seslem bkz. hece

sesli bkz. ünlü

sessiz bkz. ünsüz

sıfat bkz. önad

sı(y)ga bkz. kip

sıra önadı—порядковое числитель­ное

somut ad—конкретное имя

sontakı — служебное имя (имя-послелог), послелог (bkz. ilgec)

soru eki—вопросительная частица

soyut ad — абстрактное имя

sözcük—слово

sözcük türü — часть речи

söz dizimi—синтаксис

ş

şahıs bkz kişi şart kipi — условное наклонение

şekil bkz biçim

şimdiki zaman—настоящее время

t

takı bkz. ilgeç, bkz ek

tanılama öbeği—определительная группа

tamlanan — определяемое

tamlayan — определение

tamlayan durumu—родительный падеж

tekil — единственное число

temel tümce — главное предложе­ние

toplama sayısı — собирательное (множественное) числительное

tümce — предложение

tümcenin öğeleri — члены предло­жения

tümleç — обстоятельство

tür adı — нарицательное имя

türemiş ad — производное имя

türemiş sözcük — производное слово

u

ulaç — деепричастие uygunluk — согласование uzun ünlü —долгий гласный

ü

üleştirme sayısı—разделительное числительное

ünlü uyumu — гармония гласных, сингармонизм

ünsüz -— согласный

ünsüz uyumu — гармония соглас­ных

üstünlük derecesi — степень нера­венства, превосходная степень

v vurgu — ударение

У

yalın durum(u) — основной падеж

yalın tümce— простое предложе­ние

yan tümce bkz bağımlı tümce

yapım eki — словообразователь­ный аффикс

yazım —орфография

yeterlik eylemi — форма возмож­ности

yetersizlik eylemi — форма невоз­можности

yönelme durumu — дательный па­деж

yuvarlak ünlü — губной гласный yüklem — сказуемое

z

zaman —время

zaman belirteci — наречие време­ни, обстоятельство времени zamir bkz. adıl zarf — наречие

РУССКО-ТУРЕЦКИЙ СЛОВАРЬ ГРАММАТИЧЕСКИХ ТЕРМИНОВ

а

агглютинативный язык

bitişken (bitişimli) dil антоним — karşıt, zıtanlamlı,

karşıtanlamlı (sözcük) аорист см настояще-будущее архаизм — eski biçim sözcük,

arkaism

аффикс—ek, belgi, takı, lâhika аффикс отрицания см отрицатель­ный аффикс принадлежности —iyelik

eki аффикс сказуемости—kişi eki,

yüklem eki, şahıs, eki аффриката—sürtüşlü, sürtünük

б безаффиксный изафет, 9 — sıfat

takımı, s. tamlaması, takısız

tamlama безличное предложение —

öznesiz tümce, belirsiz özne безударный аффикс, l vurgu

almaz ek будущее время на -acak, 9 —

gelecek zaman, yalın gelecek буква—harf

в

вводное предложение — aratümce взаимный залог, 13 işteş çatı,

karşılıklı (ortaklaşmalı) fiil винительный падеж, 6—belirtme

durumu, yükleme hali, yapma

hali, -i hali, akkuzatif винительный падеж (не)оформ-

ленный см. (не)оформленный

возвратный залог, 11—dönüşlü

çatı, (öze) dönüşlü fiil вопрос альтернативного типа, 4—

çatallı soru вопросительная форма — soru

biçimi вопросительная частица, 1 —soru

edatı вопросительное местоимение, 2—

soru adılı, s. zamiri; s. önadı вопросительное предложение, 2—

soru tümcesi, s. cümlesi,

sorulu cümle вопросительное слово — soru

sözcüğü, soru kelimesi вспомогательный глагол —

yardımcı eylem, yardımcı fiil второе лицо—ikinci kişi, i. şahıs

г гармония гласных, 1-2 — ünlü

uyumu, ünlüler uyumu,

seslilerin benzeşmesi гармония согласных, 2 ünsüz

uyumu, ünsüzlerin

(sessizlerin) benzeşmesi главное предложение — temel

tümce, baş cümle, baş anlatım глагол—eylem, fiil глагольное имя (-iş, -ma)

eylemlik, eylem adı, c. ismi, fiil

ismi глагольное предложениеeylem

tümcesi, fiil tümcesi глагольное сказуемоеeylem

yüklemi, fiil yüklemi гласный—ünlü, sesli, vokal гласный заднего рядаart ünlü,

kalın ünlü, kalın sesli

гласный переднего рядаince ünlü. ince sesli, ön vokal

глухой согласный, 2 — sert (tit­reşimsiz, tonsuz) ünsüz, sağır sessiz

грамматика—dilbilgisi, gramer

грамматическая категорияgramer kategorisi

грамматический родgaramatikal cinslik

грамматическое подлежащееgaramatikal özne, sözde özne

грамматическое сказуемоеgaramatikal yüklem, g. haber

группа подлежащегоözne öbeği, ö. grubu, ö. takımı

группа сказуемогоyüklem öbeği, y. grubu, y. takımı

губное притяжение, 2—küçük ünlü uyumu, düzlük — yuvarlaklık uyumu, dudak çekerliği

губной гласный—yuvarlak ünlü

губной согласный — dudak ünsüzü

Д давнопрошедшее времяgeçmiş

öncesi zaman, geçmiş zamanın

hikayesi дательный падеж, 5. 7—yönelme

durumu, datif, -e hali две группы аффиксов, 2 —

(ünlüleri bakımından) iki çeşit

ekler деепричастие, 12—ulaç, zarf — fiil,

gerundium деепричастие времени—zaman

ulacı деепричастие образа действия —

hal ulacı

действие — işlem, iş, eylem действительный залог—etken çatı

диалект—ağız, diyelek, lehçe долгий гласный —sürekli (uzun)

ünlü долженствовательное наклонение

— gereklik kipi дополнение—tümleç дополнительное предложение —

tümleyici tümce дробные числительные — kesir

sayılan

e

единственное число — tekil ad, tekil, teklik

ж

желательное наклонение—istek kipi, dilek kipi

желательно-(дезидеративно-) ус­ловное наклонение — dilek-koşul (dilek — şart) kipi

з

задненебный гласный см. гласный заднего ряда

задненебный согласный — art damak ünsüzü

закон гармонии гласных см. гар­мония гласных

закон гармонии согласных см. гар­мония согласных

закрытый слог—kapalı seslem, k. hece

залог—çatı

звонкий согласный — yumuşak ünsüz, tonlu sessiz, sedalı konsonant

звук — ses

знак вопроса — soru imi, s. işareti

знаки препинания — noktalama imleri

значение—anlam, mana

значок [‘] — kesme imi, kesme

işareti значок|^]—inceltme ve uzatma

imi

и

изафет—ad tamlaması, ad takımı,

isim takımı, iyelik gurubu, izafi

terkip изафетная цепь—zincirleme ad

tamlaması изъявительное наклонение

bildirme kip(ler)i, haber kipi именительный падеж см. основ­ной

именная группа—ad öbeği именное предложение - ad

tümcesi именное сказуемое—ad yüklemi,

isim predikatı имя действия (-dik/ -acak) — (-

dığı/-acağı yapılı) belirtme

ortaç(lar)ı; adlaşmış ortaç имя женского (мужского) рода

dişil (erit) ad

имя собственное—özel ad, ö. isim инверсия — devrik tümce,

devriklerne инструментальный падеж (ile)

araçlık hali, instrumental hali интенсив—pekiştirme интонация—titremleme, tonlama,

perdeleme инфинитив—-eylemlik, mastar,

isim — fiil исходный падеж — çıkma

durumu, -den hali

к

категория—kategori качественное прилагательное

niteleme önadı, n. sıfatı

качественный изафет-—eksiz ad tamlaması, sıfat tamlaması, s. takımı, takısız tamlama, üçüncü türlü ad takımı

квалитатв—[belirtme adlı lakım]

квантитатив—[ sayma adlı takım]

классификации гласных (соглас­ных) — vokallerin (konso­nantların) sınıflandırılması

количественное наречие, 4 — nicelik zarfı, azlık-çokluk zarfı

количественное числительное — asıl sayı, asıl sayı adı/sıfatı

комбинация аффиксов множеств. числа и принадлежности — [çoğul ve iyelik eklerinin bir arada bulunması]

конструкция обладания, 3 — [iyelik tümcesi]

конструкция умения, 14— [beceri kalıbı]

корень—kök

косвенная речь — araçlı söz

косвенное дополнение — dolaylı tümleç, yardımcı tümleç. ikinci nesne

л

литературный язык— edebi dil,

yazın (edebiyat) dili лицо—kişi личный аффикс (первой [второй]

группы), 2, 4, 5. 7 —(birinci/

ikinci tipteki) kişi eki логическое подлежащее—emece

özne, mantıki fail, örtülü özne

m

междометие—ünlem, nida местный падеж, 2 — kalma

durumu, lokatif, -de hali местоимение—adıl, zamir

местонахождение предмета, 2 —

[nesnenin bulunduğu yer] множественное числительное, 13

—toplama sayısı множественное число, 1 —çoğul,

çokluk морфология —biçimbilim, şekil

bilgisi, morfoloji

h

наклонение—kıp, sı(y)ga

наличие предмета, 2—[nesnenin varlığı]

наречие, 10—belirteç, zarf

нарицательное имя—tur adı, cins ismi, ortak ısım

нестояще-будущее время, 10 — geniş zaman

настоящее время — şimdiki zaman, hal

настоящее первое время—(-yor) şimdiki zaman

начальная буква—öncül harf

негубной гласный—düz ünlü

неологизм—yeni söz, y kelime, neologısm

неопределенное местоимение — belgisiz adıl, b zamir, b önad

неопределенный артикль (bir), 1 belirsiz tanımlık

неоформленный винительный па­деж, 6 — belirsiz yükleme durumu, belirtisiz yapma halı

неоформленный родительный па­деж—eksiz genitif, belirtisiz tamlama

непереходный глагол—geçişsiz eylem

неполное предложение. 3 — kesik tümce, eksiltili tümce

нереальный случай условного пери­ода—olanaksız koşul, о şart

небное притяжение—büyük ünlü uyumu, kalınlık-incelik uyumu

небный гласный см гласный пе­реднего ряда

небо—damak

нулевая падежная форма, 2 yalın hal, y. durum

нулевой показатель (аффикс) — sıfır ek

о

обозначение целых часов — [tam saat belirtme yöntemi]

оборот—cümlecik, deyim

обстоятельство — belirteç, zarf, belirteç öbeği

обстоятельство времениzaman zarfı

обстоятельство образа действии— durum zarfı

объект—nesne, belirtili nesne

оглушение — ötümsüzleşme, sertleşme

огубление—yuvarlaklaşma

озвончение, 2 — ötümlüleşme, tonlaşma, sedalılaşma, yumu­şama

омоним — eşseslı

определение — tamlayan, tam­layıcı, belirten, ulak, sıfat

определение времени в часах и минутах

—[saatlı dakikalı zaman belirtme yöntemi]

определенный имперфект(-уоr­du) — şimdiki zamanın hikayesi, geçmişte şimdikilik, şimdiki zaman kipiyle yapılan hikaye bileşik zamanı

определительная группа—belirtme grupu, tamlama grupu, ad öbeği

определительное предложение— sıfatlık tümce

определительный оборот —

[(bileşik) belirtme öbeği] определяемое — belirtilen,

tamlanan

орфография—yazım, imlâ основа (глагола, имени), 5 —

gövde (eylem g sı, ad g sı) основной падеж, 2—yalın hal отглагольное имя—eylemden ad отглагольное прилагательное—

eylem onadı, fiil sıfatı открытый слог—açık seslem, a

hece относительный изафет — ilgi

takımı, belirtisiz ad tamlaması,

ikinci turlu ad takımı отрицание—olumsuzluk отрицательная основа, 5 —

olumsuz temel отрицательная форма—olumsuz

biçim, olumsuzluk şekli, -(n)ın

olumsuzu отрицательно-вопросительная

форма—olumsuz soru biçimi отрицательное слово (değil) —

değil sözcüğü отрицательный аффикс —

olumsuzluk eki

оформленный винительный па­деж, 6—belirli (belirtili) yük­leme halı

п

падеж—-durum, hal

падеине гласного среднего слога — orta hece vokalinin düş­mesi

падение узкого гласного — dar unlunun düşmesi

палатализация—damaksıllaşma, unsuz yumuşaması

пауза—durak, durgu, duruş

первое лицо — birinci kişi, b.

şahıs первое лицо единственного числа

— birinci tekil (teklik) kişiпервое лицо множественного чис­ла—birinci çoğul (çokluk) kişi

передненебный согласный—ön damak ünsüzü

переходный глагол — geçişli eylem

письменный язык—yazı dili

побудительный залог, 13 — ettirgen çatı

повелительное наклонение, 5, 7 emir (buyurum) kipi

повелительно-желательное накло­нение, 8—[istek -buyurum kipi]

повествовательное предложение

— bildirme tümcesi, söylemcümlesi, ifade cümlesi

подлежащее, 2 — özne, fail подчинение(gramatikal)—uyrum,

uyrukluk положительная основа (глагола)

— olumlu eylem, müspet fiilпонудительная залог см побуди-

тельный

порядковое числительное, 4—sıra

sayısı послелог, 6 — ilgeç, takı, edat,

sontakı

послелог-имя см служебное превосходная степень, 1, 6 — en

üstünlük derecesi предложение — tümce, cümle,

önerme придаточное дополнительное

предложение см дополнитель-

ное придаточное определительное

предложение см определи-

тельное

придаточное предложение yan

tümce, bağımlı tümce

придаточное причинное предложе­ние— [sebeplik tümce]

прилагательное—önad, sıfat

приложение—koşum, koşuntu

принцип — kural, ilke, umde, kaide, prensip

принцип небного притяжения см. небное

принцип губного притяжения см, губное

присоединительная частица —da bağlacı

притяжательное местоимение — iyelik adılı, iyelik zamiri

притяжательный аффикс см. аф­фикс принадлежности

притяжательный изафет, 3 belirtili ad tamlaması, iyelik takımı

причастие—ortaç, önad — eylem, sıfat — fiil, partisip

причастие настоящего-прошедше­го времени (-an), 10(-an) ortacı

причастный оборот — ortaçlı cümlecik

простое нераспространенное пред­ложение, 2—[iki öğeli yalın tümce]

производное имя, слово—türemiş ad, sözcük

простое предложение —yalın tümce, yalınç tümce, basit cümle

простое распространенное предложе­ние, 2 —[çok öğeli yalın tümce]

прошедшее время — geçmiş zaman, mazi

прошедшее время недостаточного глагола (i-), 8 ekeylemin belirli geçmiş zamanı

прошедшее время повелительно­го наклонения —(-sindi) bileşik buyurum kipi, emir kipinin hikayesi

прошедшее категорическое время (-dı), 7—belirli geçmiş zaman, görülen geçmiş zaman, görgü geçmişi, süreksiz geçmiş, -dı'lı geçmiş

прошедшее результативное время (-mış[tır]), 13—sürekli geçmiş

прошедшее субъективное время (-mış), 13 — belirsiz geçmiş zaman, öğrenilen geçmiş zaman

прямая речь, 12 —araçsız söz

прямое дополнение—nesne, düz tümleç

прямой порядок слов -— kurallı tümce

P

развернутое обстоятельство цели (-mak için)—[amaçlı k öbek]

разговорная речь—konuşulan dil

разделительное числительное, 13 — üleştirme sayısı, dağıtma sayısı, üleştirme önadı

распространенный инфинитив— uzun mastar

реальный случай условного пери­ода—olanaklı şart

редупликация см, удвоение

род—cins

родительный падеж, 3 tamlayan durumu, iyelik halt, -in hali, genitif

c

семантика—anlam bilgisi сингармонизм см. гармония глас­ных

синоним—eşanlamlı

синтаксис — sözdizimi, tümce bilgisi, sentaks

синтаксическая конструкция— dizimleme kuruluşu

сказуемое, 2—yüklem, predikat, haber

склонение—çekim, tasrif

склоняться-—çekimlenmek

словесное ударение — sözcük vurgusu

слово—sözcük, kelime

словоизменительный аффикс — çekim eki, bükün eki, işletme eki

словообразовательный аффикс, 5 —yapım eki, türetme eki

слог, l —seslem, hece

сложная изафетная группа — [karma ad tamlaması]

сложная определительная группа —{karma belirtme grupu]

сложное время—bileşik zaman

сложное имя, 5 — bileşik ad

сложное определение —[bileşik tamlayасı]

сложное предложение—bileşik tümce

сложный глагол — bileşik eylem

служебное имя, 5 — sontakı, artlaç

смягчение согласных, l см. пала­тализация

собственное имя см имя собствен­ное

согласный, 1 — ünsüz, sessiz, konsonant

согласование подлежащего и ска­зуемого (в лице/числе)—özne ile yüklemin (kişi bakımından/ /tekillik-çoğulluk bakı­mından) uygunluğu

соединительное деепричастие (ıp)

—bağlama ulacı соединительный гласный —

yardımcı ünlü, ulama vokali соединительный согласный —

koruma ünsüzü, protez союз—bağlaç спрягаться—çekimlenmek спряжение-—çekim, tasrif сравнительная степень см. сте­пень неравенства степени сравнения, 6, 8 —

karşılaştırma dereceleri степень неравенства, 6 —

üstünlük-eksiklik derecesi,

artıklık derecesi степень равенства, 8 — eşitlik

derecesi стечение гласных, 4 — ünlü

çatılması стечение согласных, 4 -— ünsüz

çatışması страдательность — edilgenlik,

pasiflik страдательный залог, 11 —

edilgen çatı, e. fiil субстантивация, 11 —adlaşma,

isimleşme суффикс — sonek существительное, l —ad, isim,

ad-isim счетное слово, 9—[sayma adı]

т

точка—nokta турецкий язык — Türk dili,

Türkçe, Türkiye Türkçesi тюркские языки — Türk dilleri,

Türk lehçeleri

У

ударение, l, 4—vurgu ударный аффикс, l vurgulu ek

удвоение—-pekiştirme, ikileşme удвоенный согласный, 4 — ikiz

ünsüz

узкий гласный — dar önlü указательное местоимение, 2 —

gösterne önadı, işaret isimsisi,

i. zamiri, gösterme adılı уменьшительный аффикс

küçültme eki усеченный инфинитив — kısa

mastar условное наклонение — şart

(koşul) kipi утвердительное предложение

olumlu tümce

Ф

флективный язык — bükünlü dil фонема-—ses, fonem фонетика—sesbilgisi, fonetik фонолoгия—sesbilim форма быстроты-—tezlik eylemi форма возможности, 14—-yeterlik eylemi

форма длительности—süreklilik

eylemi форма невозможности, 14

yetersizlik eylemi фразовое ударение — tümce

vurgusu

ч

части речи — sözcük türleri,

sözcük çeşitleri частица, 1, 3 — edat, bağlaç числительное, l —-sayı. sayı önadı члены предложения—tümcenin

öğeleri

ш широкий гласный — geniş ünlü

э

этимология — kökenbilim,

etimoloji этимон — köken

я языкознание—dilbilim

Приложение 2

ЛЕКСИЧЕСКИЙ ИНДЕКС

Индекс составлен по гнездовой системе. За основу гнез­да принимается имя существительное или глагол. Устойчи­вые словосочетания и идиомы даются чаще (хотя и не все­гда) на первое слово словосочетания. Большая часть произ­водных слов дана в гнезде корневого слова. Некоторые со­кращения;

c. — список географических названий (14 урок, с. 360) или

учебных терминов (11 урок, с. 284)

d. — deyimler {устойчивые словосочетания, идиомы)

n. — not (слово разъясняется в примечаниях к словарю

данного урока)

t. — türemiş sözcükler (производные слова (раздел сло­варя урока)) у. - - yeni anlamlar (новые значения слов (раздел словаря

урока))

Цифры при слове указывают: первая — урок, в котором вводится слово, вторая — порядковый номер слова в слова­ре урока.

Звездочкой (*) обозначены слова, приводимые в слова­рях уроков в скобках (синонимы более употребительных стер­жневых слов).

а

abide* 6, 43

abla l, 2

acaba 4, 33

acele 6, 38 aceleyle a. etmek

acı 8, 17

acıkmak 9, 62

aç 13, 3 açlık

açık 4, l

açıklamak 13, l t. açmak 6, 22 ad 1, 17 ada 14, 11 adam 1, 18

iş adamı 6, 5 d.

adam sen de 9, 7 d. adeta 14, 30 adres l, 20 aferin 8, 75

affetmek:

affedersiniz 7, 7 d. ağa 8, 35

ağabey ağaç 10, 67 ağız 13, 48 ağlamak 14, 2

ağlatmak ağrı 12, 23

ağrımak ağustos 10, 11

ahbap 2, 29 aile 1, 21 ak 3, 45 akademi 6, 66

Bilimler Akademisi akarsu 14, 7 I. Akdeniz 10, 72 akıl 12, 17 akmak 14. 46 akraba 8, 59 aksi 9, 48

a gibi akşam 5, 43

bu a.

a. ları âlâ 14, 67

pek â. alan 12, 63

hava a. ı alçak 4, 5 alet 13, 32 alıcı 13, 56 alıştırma 11, c. Allah 10, 47

A. a ısmarladık 3, almak 6, 29 alt 5, 29 altı 3, 56 altmış 4, 58 ama l, 8 amaç 12, 22

bu a. la aman 11, 67 ambar l, 35 amca 8, 50 amele 1, 22 amma* l, 8 ana 1, 10

a. baba

Anadolu l 4, c. 4 anayasa 10, 26 anayurt 10, 2

ancak 5, 73 anık 5, 69 anıt 6, 43

a. kabir Ankara 14, c. anlamak 7, 19 anlatmak 7, 32 anne 1. 10

anneanne 8, 10 d. apartıman 8, 29 ara 1, 11

a. verelim 9, 2 t, araba l. l araç 14, 31 aralık 10, 14 aramak 11, 7 arasıra 1, 13 arka 5, 30 arkadaş 4, 23 armağan 10, 39

a. etmek armut 13, 45 arpa 13, 39 arslan=aslan art 5, 30 artık 5, 24 artmak 14, 42 asıl 11, 43

asılsız asır 13, 35

asri

asker 3, 37 asla 11, 52 aslan 1, 3

a. ım

asmak 12, 33 Asya 14, c. 2 aşağı 10, 53

a. yukarı aşk 10, 2 t aşmak 14, 17 at 12, 2

ata 6, 77

atelye, atölye 8, 9

av 9. 23

avcı

avlu 52, 65 Avrupa 14, c. 3 ay 6, 6

ayın kaçı? 6, 3 d.

ayın kaçında? ayak 7, 55

a. a kalkmak ayakkabı 10, 77 aydın 3, 26

aydınlık

aydınlatmak 10, 4 t. ayıp 12, 62 ayırmak 11, 47

ayrılmak aynı, ayni 10, 29 ayrı 10, 74

a. a az 4, 53

az çok

az kaldı... 13, 9 d. Azerbaycan 14, c. 13

b

baba l, 9 bağ 13, 29

bağcılık

bağlamak 14, 71 bahar 10, 18

ilkb. (ilkyaz)

sonb,

bahçe 4, 48 bakmak 5, 2

bakalım 7, 3 d. bale 12, 70 balık 9, 25

b. avı

b. tutmak

Balkan 14, c. 5 banyo 12, 42 bardak 9, 6 bari 12, 27 basit 7, 67 baş 5, 37

grupbaşı

baştan başa 9, 6 d. başarı 8, 19

b. göstermek

b. (lar) dilemek

b. lı

başka 4, 36 başlamak 5, 3 başlıca 11, 5 t. başüstüne 8, 13 d. batı 11, 32 batmak 10, 58 bavul 14. 73 bay 2, 46 bayan 2, 47

b. lar, baylar bayram 10, 20

b. etmek, yapmak

b. ınızı kutlarım bazan, bazen 10, 5 t, bazı 5, 61 beğeni* 12, 74 beğenmek 9, 75 bekâr 8, 43 beklemek 5, 4 belki 8, 71 belli 11, 60 ben l, 41 benzemek 14, 34

neye benzer? beraber l, 46

bununla b. 13, 1 d. beş 4, 57 belik* 6, 30 bey 2, 48 beyim

beyaz 2, 25 beyhude* 10, 7 t. bıçak 13, 59 bırakmak 11, 2 biçim 14. 29

ne b. ?

bilâkis 14, 59 bildiri 8, 4 t. bildirmek 7, 79 bile 8. 68 bilet 14, 63 bilgi 11, 60 bilhassa 9, 28 bilim 6, 65

dilb.

bilmek 6, 25 bin l, 44 bina 1, 23 binaenaleyh 13, 36 binmek 7, 44 biografi 11, 17 bir 1, 16

b daha 7, 2 d.

b. de 4, 10 d

b. gün 6, 6 d.

b. şey değil 7, 8 d.

b. şey yok 4, 5 d.

b. şeyim yok 4, 7 d.

b. yere (yerde, yerden, zaman, şey, kimse) 6, n. birader 8. 42

biraderzade biraz 3, 55

b. sonra 9. 7 d.

b. önce 9, 8 d. birçok 4, 54 birdenbire 12, 19 birkaç 4, 51 birleşmek 14, 4 t. birlik 6, 40

b. te

bitirmek 6, 24 bitişik 4, 29 bitki 13, 37 bitmek 5, 5 biz 3, 11 boğaz 12, 76

İstanbul boğazı Boğaziçi 12, 76 bol 8, 69

b. b. boş 5, 27

b. ver 11, 7 d. boşuna 10, 7 t. boy 7, 71

kısa (uzun) boylu bölge 11, 37 börek 13, 69 böyle 6, 70

bundan b. bu 2, l

bu arada 6, 4 d.

bu gibi 8, 9 d.

bu kadar

bu kadar mı? 8, 6 d. buçuk 9, 18 buğday 13, 38 bugün 4, 31

b. ne 7, 4 d.

bugünkü 9, 6 t. Bulgaristan 14, c. 8 bulmak 7, 66

(bir şeyi) güzel b. bulunmak 5, 47 bulut 10, 64

kara bulut bulvar 6, 76 bunlar 3, 13 burada 3, l buralı 7, 3 t burası 3, 2 burs 12, 80 burun 14, 15 buz 10, 78

bütün 3, 21

b. bunlarbüyük 3, 29

b. anne 8, l0 d. b. baba 8, 11 d. büyümek 11, 28

c

cadde 5, 53 caket 12, 50 cam 4, 11 cami 12, 64 can 11, 26

candan dost

canım

canını vermek ceket=caket cenup* 11, 29 cep 4, 37 cephe 11, 24 cetvel 4, 65 cevap* 6, 15

c. vermekret c. ı 14, 58

ciddi 7, 74 cigara 9, 69 cihet* 14, 10 coğrafya 14, 7

doğal c.

coğrafi cuma 7, ! l cumartesi 7, 12 cumhuriyet 11, 32

Türkiye C. i cumhurluk cümle 7, 2

Ç

çabuk 7, 15 ç- (ol)

çağırmak 11, 21

askere ç.

çağrılı

çalışkan 5, 64 çalışmak 5, 6

ders(e) ç.

çalıştırma 11, c. çalmak 7, 49 çamaşır 12, 43

ç. yıkamak Çanakkale 14, c. 20 çanta 4, 10 çare 9, 67

başka ç. yok çarşamba 7, 9 çarşı 11, 63

kapalı ç. çatal 13, 60 çavuş 4, 44

ahbap ç. lar çay 9, 5 çayır 13, 22 çekmek 9, 11

(birinin) dikkatini

Ç

çerez 13, 63

çeşit 9, 2

bir ç.

bu ç.

ne ç. ?

her ç. (mal) çetin 11, 46 çeviri 7, 56 çevirmek 7, 56; 14, 11 t.

çevirmen çeyrek 9, 19 çıkarmak 8, 26 çıkışlı 11, 52 çıkmak 5, 7 çiçek 10, 37

ç. ler açmak

çift 13, 12 çiftlik

çiftçilik çiftçi 8, 54 çilingir 8, 21 çizmek 14, 35

altını ç.

çizgi

çoban 13, 23 çocuk 4, 24 çok 4, 52

çoğu vakit 11, 6 t. çokluk 11, 6 t. çoktan 9, 3 t. çorap 12, 52 çorba 13, 71

ç. içmek çünkü 8, 38

d

dağ 8, 13 dağıtmak 13, 10 daha 2, 19

bir daha 7, 2 d. dahil 11, 80

(o) dahil

dahilinde daima 1, 47 dair 14, 70 daire 1, 24 dakika 9, 17 dar l, 6 dargın 13, 6t. darılmak 12, 5 davet 9, 29

d. etmek

d. li

dayı 8, 48 defa 7, 4

bu d.

çok d. 10, 7 d.

defter 2, 6 değer 10, 38

d. li

değil mi 4, 1d. değişmek 10, 59 delikanlı 7, 70 demek 6, 27

ne d. ? demin 1, 48 demir l, 29 demiryol(u) 8, 2 t. deniz l 0, 72

d. e girmek

Akdeniz

Karad.

Adalar d. i 14. c. 11

Beyaz d. 14, c. 26

Marmara d. i 14, c. 19 derece 7, 75

son d. dergi 12, 54 derhal 9. 49 derin 10, 56

d. mi d. 10. 9 d. derken 11. 79 ders 1, 25 dersane 1 26 devam 5, 76

d. etmek devinim 11, 25 devinmek devlet 10, 24 devrim 10, 22

Ekim-Kasımd. i dış 10, 40

dışında

dışarı

dışarıda diğer* 4, 36 Dicle 14, c. 23 dikkat 8, 44

d. etmek d. li

dil l, 27

Türk d. i

dilbilim 6, 76 dilek l0, 36 dilemek 8, 18 dilmaç 7, 56 dinlemek 6, 26 dinlenmek 5, 8

dinlenme dip 14, 54

yerin dibine geçmek disiplin 5, 68

d. li

diş 12, 45 dişi 4, 68

d. aslan doğa 10, 6 t. doğal* 4, 38 doğmak 8, 63 doğru 5, 25

doğrusu 9, l t.

daha doğrusu 5, 25 doğrultu 14, 10 doğu 11, 31

Uzak D. doksan 4, 61 doktor 8, 73 dokuz 3, 59 dolap 5, 28

buz d. ı 12; 3d. dolaşmak 9, 60 doldarmak 13, 9 t. dolmak 12, 78 dolup boşalmak 12, 8 d.

dolu 12, 78 don 12, 28

kısa d. dost 2, 30

doymak 13, l doyurmak (13, 1) dökmek 14, 49 dökülmek (l4, 49) dönmek 5, 9 dönüş 14, 10 t. dört 4, 56 döşeme 4, 12 dram 9, 7

duraksamak 13, 3t. durmadan 6. 53 durmak 5, 10 durum 11, 16 duvar 2, 20 duymak 9, 30 dükkân 4, 40 dünya 6, 63

Eski D. 14, c. l düşmek 9, 53

hasta d. düşünce 14, l düz 14, 26 düzlük düzeltmek 7, 64

e

efendi 2, 49

beye.

e. m?

e. m eğitim 8, 39

e. li

eğitmek eğlenmek 12, 58

eğlence eğri 5; 26 ehemmiyet* 10, 21

e. li

ekim 10, 13 ekmek 1 12, 60 ekmekli 13, 24

eksik 11, 41

eksiklik el 1, 28

elinden geleni yapmak 10, 3 d.

elinin emeğiyle yaşamak 11, l d. elbet(te)7, 47 elbise 9, 44 elektrik 6, 16 elli l, 50 elma 1. 33 elverişli 10, 68 elvermek 13, 50 emek 10, 27

e. çi

emekli

e. ye ayrılmak emir 12, 6

emretmek

emredersiniz en 1, 32

en çok 8, 12 d. endüstri 11, 38 enstitü 3, 19 enteresan 3, 16 epey{ce) 11, 70 er l, 34 erimek 10, 55 erinç 11, 56 erkek 2, 12 erken 5, 60 Ermenistan 14, c. 12 ertesi 12, l

harp e. esas 13, 15

e. 1ı

e. en

eser l, 35 eski 3, 15

e. si gibi 13, 4d. eskiden 11, 2t.

esmek 10, 63 eş 8, 23

eş dost eşya 9, 45 et 13, 8

et suyu etkin 12, 73

e. lik

etmek 5, 22 etraf 14, 48

... ın e. ında

e. lı(ca) ev 2, 43 evet 2, 17 evlenmek 8, 36 evli 8, l t. evvelâ 7, 23 ey 7, 36 eylül l0, 12 ezberlemek 11, c.

f

faal* 12, 73

faaliyet fabrika 6, 3 fakat 4, 45 fakir 8, 45 fakülte 3, 20 falan 7, 28 fanila 12, 29 fayda 13, 46

f. lı

f. lanmak fazla 9, 14 fena 2, 35 Fırat 14, c. 22 fırça 12, 46 fırtına 14, 68

f. lı

fiat bk. fiyat fikir 14, l

fikrince filân 7, 28 filim 9, 10 fincan 12, 3 fiyat 12, 11 fotoğraf 8, l futbol 9, 68

g

galiba 6, 68 gar 14, 65

hava garı garp 11, 32 garson 13, 63 gaz 12, 37 gazete 3, 35 gece 6, 31

g. leri

bu g.

iyi g. ler

g. gündüz 10, 10 d. geç 6, 73

g. kalmak geçenlerde 12, 3 t. geçinmek 11, 45 geçirmek 6, 23

vakit g. geçmek 7, 34

sınıfı g.

geçmiş olsun gelecek 9, 73 gelişmek 13, 16 gelmek 5, 11 gemi 14, 3 genç 4, 25

g. adam

g. kız gene 6, 45 genel 12, 71 genellikle 9, 27 geniş 4, 6

gerçek 10, 48

g.ten

gerçi 11,44 gerek 5, l

g-lı

g.i gibi 11, 3 d.

neme g. 14, 8 d.

g.hkll,8 gereksinim 12,61 geri 9, 13

g. dönmek

g. kalmak

g. vermek getirmek 6,21 gezi 14,50

g. yapmak gezimi gezmek 9,70 girinti 14, 5 t.

g.li çıkılıntı girmek 5,12 gişe 14,66 gitar 9, 78 gitmek 5, 13 giymek 9,40 gök 10,41

gökyüzü göl 10,41 gömlek 12, 51

kısa koflu g.

don g.

göndermek 11,5i gönül 14, 69 görgü 5,48

g.lü

görmek 6,19 görünüş 14, 6 t. göstermek 7, 16

yardım g. götürmek 6, 20 göz 7,63

g.den geçirmek

İkig.üml3, lOd. gramer 5,74 grup 3, 30 güç 5,75

ona g. geliyor güç II 10,33

g.lü

güle güle 3, 2 d. gülmek 9,32 gümrük 14,75 gün 4, 31

g. aydın

bir g. 6, 6 d.

önceki g.8, 15 d.

tatil g.ü 9, 20

öbür g. 9, 2 d.

ertesi g. 12, l

bu g.lerde 12,6d. gündüz 6,72

g.len

güneş 8,60 güney l i, 29 gür 10,49 Gürcüstan 14.c. İl gürüitü 8, 27

g. çıkarmak

g.lü

güz 10,İS güzel 3, 24

g.lik sağlık 4,4 d.

h

ha 7,77 haber 11, И

son b.ler hadi 11, 9 hadise 12, 14 hafta 7. 5

gelecek h. 9, 73 hak 11, 78

hakkınız var

haklı

hakikat* 10,48 hal 11, 17

herh.de

oh.de

h. tercümesi

çokh.lerde 13,2 d. hala 8, 48 hâlâ 9,47 halbuki 12, 5 t. halen 5, 56 halk 8,55

ev h.ı

hamal 14, 78 hangi 3, 25 hanım 2,50

h.efendi

küçük h. hani 10,45 hararet* 10,60 hareket 11,25

h. etmek hariç 14,76 harita, harta 2,42 harp* 11,22

Büyük Anayurt h.i hasta 4, 34

h. olmak 8, 3 t. hatır H, 20

h.ı için

h.lamak hatta 7, 37 hava 4,18 havuz 5,55 hay:h.h. 13,51 hayat 11,18 haydi 11,9 hay ir 2, 18

hayır II: h.lar* 4, 4 d. hayvan 9, 4 haziran 10, 9 hazır 8. 16

h. bulunmak h. lık

hediye 10,39

iı. etmek hele 7, 51 hem 5, 67

h. ...h-de hemen 7,52 henüz 8,40 hep 6, 54

h. İmiz

h. birden 11.9 d.

(bana) lı.si bir 13, 3d. her 5, 71

h.gün (sabah, aksaiü, zaman)

h. yere (yerde, yerden, şey) 6, n.

h. şeyden Önce 7, 5 d.

h. hangi (bir) herkes 5,44 hesap 13, 80

h.görmek

h.a almak (katmak) 14,9 d. hey 7,36 heyet 12,67

musiki h.i 12,68 hiç 4,64; 8, 2 t.

h. bir 6, n.

h. değilse (olmazsa) 12,id. hikâye 8,76

uzun h.

hayal h.si 11, 17 hizmet 11,53

h. etmek hoca3, 32 hokka 2,21 hoş 11,57

h. geldiniz

h. bulduk

h.uma gider hoşbeş; h.ten sonra 11,44

hoşlanmak 12, l t. hudut 14,18 husus 12,69

bu h.ta

h.î

hususiyet 14, 8 t. hüküm 14.40

h. sürmek

h. vermek hükümet 6,48

ı

ılık 4,21 Irak 14, c. 15 ırmak 14,33 ısı 10, 60 ısmarlamak 13,77 ısrar 12,9 ı. etmek

i

ibarcl 12,8 iç 5, 31 içmek 8, 8 idare 8. î l

ı. etmek iğri bkz. eğri ihtiyaç* 12,61 ihtiyar 4, 26 iki 2,44

ikidebir(de)ll,6d. iklim 13,42 ikram 9,55

i. etmek ileri 9, 12

i de

i, gitmek

i. l emek İlgi 7,25 ilim 6, 65 diski 12, 15

i. kurmak ilk 7,5ü ilkbahar 10, 18 imkân* 9,35 imtihan* 6, 5 inanmak 10,44 ince 4, 3 inek 13,34 İngilizce 5,58 inkişaf etmek* 13, 16 inkilâp*10,22 inmek 9,41 insan 1.19

kimi ı.lar 10,5 d. Iran 14, c. H in 3,65 İsım* 1,17 İstasyon 14, 77 İstatistik 13. 13

i.ler

istek 11, l O t. istemek 5, 14

ister istemez 14,4 d.

istemez 12, 6 t.

ister ... ister ... 12, 10 d.

istep 14,44 isüdath* 5,69 istikamet* 14, 10 istirahat etmek* 5, S iş 5,51

işine bakmak

iş görmek 7, l d.

işbaş: yapmak 10, 81. işaret 14,80

i. etmek

i. vermek işçi 4, 43

işitmek 10,46 işlek 6, 51 işlemek 6,50 iştah 13,53

i. açmak İşte 4, 17

iştirak etmek* П, 23 itiraz 11,76

i. etmek İye 12,35 iyi 2,36

iyileştirmek 11, 7 t. izah 14,60

i. etmek

izahat izin 11,4

i. vermek

i.li

izlemek 14,24 jimnastik 6,28

k

kabul 9,36

kabulüm

k. etmek kaç 4, 50

k. yılındayız 6, l d.

kaça? 7 gr kaçmak 12,79 kadın 2,13 kâfi* 4,67 Kafkasya 14, c. 10 kâğıt 4,39 kahvaitı 7,42

k. etmek kahve 11,72

sade k. kaide 11, 69 kalabalık 12,12 kaldırmak 11, 66

derse k.

kalem 2, 5 kalın 4,4 kalkmak 5, 15 kalmak 5,16 kalorifer 12, 72 kanun* 10,26

toprak k.u 13, 26 kânun;

İlk k. 10,14'

son k. 10,4 kap 10,77 kapalı 4,2 kapamak 9, 66 kapı 2, 8 kapkacak 12,40 kaplamak 10,77 kar 10,54

kardan adam kara l 3,46 karalü4, 8 karanlık 3,27 karar 11,65

k. vermek kardeş 4,27

kızk.

erkekk. kare 14,12

kilometre k. kan 8,24

koçak. 8,26 karın 13,4

k.ı aç

k. mı doyurmak karışmak 14,47 karyola 9,42 kasaba 8, 58 kasım 6,7 kaşık 13,58 kat 4,47

k. k. 6, 8 d.

iki (üç) k. 11, 9 d. katedral 6,34

katmak 11,23

katılmak kayak 9,59

k. yapmak

k. çı

kaytarmak 14, 58 kebap 13,73 kedi 2,56 kelime* 11, c. keman 9, 77 kenar 14,23

pencere k. ı kendi 5,50 kent 5,38

başk.

k.H7,5t. ker(r)e7,4 kesmek ] 1,64

kısa k. keyif 12,22

k. i yerinde

k.siz kez 7,4 kır 10,70

k.a gitmek kırk 3,54 kırmızı 2,26 kısa 2, 39

sözün k.sı kısım 11,39 kış 10,16

kara k.

yaz k. kışın 10, 16 kıt 13,27 kıyı 12,77 kıymet* 10,38

k.h kız 3,41

kızım kızıl 6,42

K. meydan

Kızılırmak 14, с. 24 kızmak 13,9 kilogram 8,4 kilometre 8,3 kim 2,4

kiminiz var 3, 3 d

kimin nesi 12, 96 kimse 3,43

k.si yok kişi 5,63 kitap 2, 22 kitaplık 3,22 koca 8,25

karı k,

kocaman 8, 28 kokmak 13,52

koku kol 9, 16

dil k.u kolay 5, 70 koltuk î 2, 53 komakWz. koymak komite 6, 61 komşu 4,28 konak 6,49

hüküm et k. ı konfor 12, 55 konser 6, 75 kontrol 11,62

k. altına aîmak konuk 9, 21

k. gitmek konuşmak 5, 17 koridor 2, 9 korkmak 9,33

korkutmak koşmak 6,52 koşul 11,55 koymak 12,57 koyun 13,7 köfte 13, 72 köpek 5,77

köprü 5, 54 körfez 14,37 köşe 12,39

k. başı kötü 3,23 köy 8, 51 köylü 3,36 kullanmak 11,48 kulüp 6, 18 kumaş 11,40 kural 11,69

k. olarak kurmak 10,23 kurşun 4. 13

k. kalem kura 14,41

kurak

kurul 12,67 kurum 13,5 kuş 9,24 kuşku 11,35

k.süz kut 10,19

k.lu

k.lamak kuvvet* 10,33

k.lı kuzey 11,30

K. Anadolu dağlan 14, c. 17 küçük 4. l

k. bey

k, hanım kültür 6, 56 kütüphane* 3,22

I

lâmba 4,42 lâtife 14, 55

1. etmek

l.ci lâyık 10,38

lâzım* 5, l liman 14,64 lira l, 45 lise 1.3 6 liste 13,62

yemek İ. s ı lokanta 3, 6 lokma 13,49 lütfen 7, 27 lüzum* 5, l

m

maalesef?, 73 macun 12,47

diş m.u maç 6, 69 madem(ki) 12,26 mağaza 4,41 mahrum* 13,17 mahsul* 13,26 makale 12,4 makina S, 72

çamaşır m.sı 12,43 maksat* 12,21 mal l, 4 malûm 11,60

m.âl

manzara 14;51 Marmara denizi Î4,c. 19

mart 10,6 masa 1,5 maşallah 14,57 mavi 2,27 mayıs 10, 8 mecbur 14,61

m. i y et

mecmua* 12, 54 meğer 13 (bkz -mış) mektep* 3, 7 mektup 6,30 memleket* 8,56

memnun 5,72 memnuniyet 13.2 t. memnunluk 13,2 t. memur 2, 14 merak?. 25

m.lı

m, etmek merhaba 2, 55 merkez 5,39 mesafe 14, 16 meselâ* 7, 53 mesele* 8, 64 meslek 11,50 meşgul 12, 59

m. etmek meşhur 6, 58 metin H.c metre 8, 2 metro 6,37 mevcut 11, 77 mevki 14,62 mevsim 10, 15 meydan 6, 12

m.a getirmek 14,3 d. meyva 10,73 mezun 11,52 mmtakall,37 mısır 13,40 miktar 13,20 millet 10,31

ne m.ten?

m.lerarası milyar4, 63 milyon 4,62 minare 12,56 misafir* 9,2! misal* 5,66 mobilya 9.43 model 12,48 modern 8,70 muallim* 3, 32 muavin 11,4 t. muayene 14,74

m. elmck

gümrük m.si 14,75 muazzam* 8., 28 muhakkak 12,25 muharebe* 11, 22 muhtaç 13, 18 musiki 12,68 musluk 12,38 mutfak 12, 34 mutlaka 9, 5 i müdür* 3,63 müddet 11,54 müessese 13, 5 mühendis 8, 10

yüksek m. mühim* 10,21 mükâfat* i O, 39 mükemmel 10,30 mümkün 9, 35 münasebel* 12. 15

bu m.Ie

nem.

müracaat etmek 12,30 mürekkep 4,14 müsaade 11,4

m.siyle

m. etmek müsait* 10,68 'müşteri 13, 56 mütehassıs* 13, 6 mütekait* 11, 11 t. mütercim* 7, 56 müze 6, 39

n

nafile* 10, 7 t. nam* l, 17

n.ma 9, l d. nasıl 1,14

n.siniz 4, 8 d. ne l, 49

ne var9 4, 2 d.

ne var ne yok? 4, 3 d.

neniz (neyiniz) var? 4, 6 d.

ne ayındayız? 6, 2 d

ne bileyim 8, 14 d.

ne gıbî? 8, 8 d.

ne kadar (da) 8,5 d.

ne o? 9, 3 d. nebat 13,37 neci 8, 13 neden 11,6

bu n.le

nedense 12, 31 nehir 6,67 nerede l, 50 nereli 7,2 t. neresi 3, 5 netice 11,27

n.ye varmak nevi 9, 2 niçin 8, 57 nihayet 9, 61

en n

nisan 10, 7 nitekim 13.21 niyet 13,30 Noel: N. ağacı 10,2 d. nokta 11,10 not 13,75

n. etmek

n. almak (tutmak)

n. vermek nöbetçi 8, 6 numara 3, 39

(on)n h (oda) nüfus 11. 34

o

o,2,3

o kadar 8, 7 d-

ocak I 10,4 ocakll 12,36

(hava)gaz(ı)o.ı 12, 37

oda 2, 7 oğlan 3, 42 oğul 3,40

o.kim! okul 3,7

ilk o. 7,50 okumak 5, 18 okyanus 14,32 olanak 9, 35 olanaklı 9, 35 olay 12,14 oldukça 4, 8 olgu 12, 14 olmak 7, 14; 8, l y.

olmaz! 11,8 d.

olur biter 14, 5 d.

oluşturmak l û, 76 on 2,45 onlar 3, 13 opera 9,8 orada 3,3 oralı 7, 41.

o. değil orası 3,4

o.nı bilmiyorum 7,6 d.

ordu 10,32 orman l O, 69 orta 7, 13

o.da

ortalama İ 4,2 t. ortalık 10, 3 î.

o ta

otel 6, 64 otobüs 6, 35 oto(mobü) 6,2 oturmak 5, 19

ova 14, 28 alçak o.

oynamak9,15; 14,121 oysa(ki) 12, 5 î. oyun 13, 8 t,

ö

öbür3, 64 ödev 7,60 ödül lO, 39

öğle 7, П öğrenci 3, 31 öğrenmek 7, l

öğrenim 1!,3 t. öğretmen 3, 32 öküz 13,33 ölmek 8,14 ön 5,32 önce 7,23

ilk o. 7,50

her şeyden ö. 7, 5 d. önem 10;21

Ö.li önermek 9, 34

öneri

önümüzdeki 9, 5 t. örnek 5,66 örneğin 7, 53 örtmek 14,43 örtü

sofra örtüsü Öte 6,47

ö.de

öykü 8, 76 Öyie6,70

öyleyse öz 8, 33

Özü=kendisi özel* 12,69 Özellik 14, 8 t.

P

paha 13,79

p.l,

p.lılık paket 14,72

p.lemek palto 9, 38 pamuk 11, 14 pantalon 12,49 para 2,15 paralel 14,13 parça 11,3

bir p. park 6, 57

kültür p.{ı) parti 6, 60 patinaj 9, 71

p. yapmak pazar 7, 6 pazartesi 7, 7 pek 2, 34; 8, 6 y. pekâlâ bkz. âlâ pekı3, 17 pencere 4, 15 perşembe?, î û peynir 13, 64

taze p. 13, 65 pis 2,41 piyano 9, 74

p. çalmak piyes 14, 5 plân 9, 52 posta 11,19

p.ne profesör 5,49

r

radyo 2, 23 raf 12,41 rahat 11,56

r.ı kaçtı 12,79 rahatsız 7,43

r. etmek rasgele 33. 4 t. ras(l)gelmek, rastlamak 9.58 razı 9,3 i

r. olmak

Allah sizden r. olsun refika 8,22 renk 2, 54

ne r.(tedır)? resim l, 37 ret 14,58

ıcddetmek пса 12,7

r. etmek rol 14.6

r oynamak

r e çıkmak roman 6, 13 ruble 2, 16 Rus 3,48 Rusya 3.49 ıÜ7gâr10,62

s

saadet 10,19 saat 4, 46

s. kurmak 10,23 babalı 5,42

bu s.

s. lan

sabun 12,44 saç 7, 72 sade 1,30 sağ 3, 33 sağlık 13,5 t. saha* 12,63 sahi, sahiden 10,48 sahifebk. sayfa

sahil* 12,77 sahip* 12,35 sakınmak 7,65

sakın

salata 13.70 salı 7, 8 salon 2. 10 sanay:l î,38 sandalye 2, 24 sanmak 10, l saray 6, 59 sarı l, 7 satıh 14,21 satınalmakS, 66 satmak 8, 65 satranç 9, 63

s. oynamak savaş П. 22 sayfa 12, 10 saymak 11, 58

sayı

sebep İ l, 6 sebze 13,28 seçkin 12,7 t. seçmek 11,59 sedir 1,38 sekiz 3, 58 seksen 4, 60 selâm 7. 54

s. vermek selâmlamak 12.21. semt 6,55 sen 1,42 sene* 6, 8 sergi 12, 75 serin 1.31 sert l O, 3 servis 14, 79 ses l, 39

yüksek s.le 11, l O d. sevgi 10, 2 t.

yurt s.si

sevinmek 14,53

sevinç sevmek 8, 32 seyahat* 14.50 seyrek 10, 75 seyretmek 9,65

seyirci sıcak 4, 19 sıfır 3,60 sığ 14.38 sıhhat* 13, 5 t. sık 10,66

s.s sıkı 7, 58

s.s. sıkmak 12,24

sıkılmak

içim sıkılıyor

can sıkıntısı sınav 6, 5

s. vermek sınıf 3, 8 sınır 14, 18 sıra 1,12

os.(Iar)dall,2d.

dağ s sı 14, 2 d. sırf 13, 14 sigara 9, 69

s. içmek silâh 10.34 sinema 1,40 sistem 14,25 sivil 3,3 8 siyah 2,28 siz3, 12 ski* 9,59

s. yapmak sofa 12, 32 sofra 13. 55

s. kurmak

s.(yi) toplamak soğuk 4, 20

s. almak İ0,8d. sokak 6, 17

ara s.

kenar s. 14, 23 sol 3,34 son 7, 30 sonra 7, 22 sonuç 11,27

s.a varmak

s.süz

sormak 6, l O sorun 8, 64 sovyet 3, 47 Sovyetler Birliği soy 3,44

soyadı

söylemek 7,59 söz 7,57

s.ün kısası

ata(lar)s.ü 10,4 d. sözcük 11 c. spor 6, l

s. yapmak stad, stadyom 9, 76 su 9, 54

suya düşmek

sulu

su gibi bilir 11,5 d.

et suyu 13, 8 sual* 6, l ] subay 2, 31 sucuk 13, 66 Suriye 14, c. 16 susmak 11,5 suvare12,16 süre 11, 54

bir s. sürmek 13,11

(çift) s. 13,12

öne s. süs 10,35

süslemek süt 11,74

s. liman 14, 7 d.

Ş

şapka 9,39 şarap 13, 74

beyaz (kırmızı) ş. şark 11,31 şart 11,55 şaşmak 9,46 sefil, 12 şehir* 5, 38 şeker И, 73 şekil 14,22

bu ş.de şen 12,18

ş.lik şey 4, 22

ş....

bir ş.

birş. değil?, 8 d. şiddet 10,61

ş.H

şimal* 11,30 şimdi 4,30

ş.lik 14,9 t. şişe 13,76 şöyle 6, 71

ş. böyle 12, 2 d. şu 2, 2 şubat 10,5 şüphe 11, 35

ş.siz

t

tâ 8, 15 tabak 13,57 tabiat 10, 61. tabii 4,38 tablo 3, 9 tahsil* 11,3 t.

t. görmek tahta 2, 33

kara t.

yazı t. s ı takım 13,54

sofra 1.1 13, 55

bir t. takip 14, 24

t. etmek taksi 6, 41 takvim 8, l talebe* 3,31 tam 7,29 tamam 11,49

t.iyle

t.lamak tane 7, 26 tanıdık 13, 71. tanımak 7,68

yakından t. tanışık 13. 7 t. Tanrı 10,47 tarafll, l

her t. ta tarım 11,36 tarih 6,44

t.li

tarla 13,31 taş 9, 3 taşımak l1,42

taşınmak tat 13,47

t.ma doyulmaz

t.h

ağız t.iyle 13,48 tatil 9, 20

t.günü tavan 3, 10 taze 13,65 tebesir4, 16 tebrik etmek 10, 19 tecim 14,9

t.el tecrübe* 5,48

t.li tek 14,39

çorabı 171. i teklif 9,34

t. etmek

t. s izce teknik 8,62 tekrar 7,18

t. etmek

t.lamak telefon 12,20

t. etmek

televizyon 9,64 tembel 5,65 temenni* 10, 36 temiz 2,40

t. hava almak 10, l d.

temmuz ÎO, 10 temrin 11, c. teneffüs?, 61 terbiye 8, 39

(. etmek

t.li

tercih etmek* 11, 75 tercüme* 7, 56

t. etmek

tercüman termometre 10,51 teşekkür ederim 4,9 d. teşkil etmek* 10,76 teşrin*: son t. 6, 7

ilk 1.10,13 teyp 8, 77 teyze 8,47 tıraş 7, 40

t. etmek

t. olmak ticaret )4, 9

ticari tifo 8, 30 tip 9, l tiyatro 6, 14 tok 13,2 ton 8, 5

toplamak 9, 37 toplantı 4, 49 toprak 13,25 Toroslarl4,c. 18 Trakya 14, c.6 tren 11.13 troleybüsö, 36 tuhaf8,52

t.ma gidiyor turist (2,66

tik tutmak 9,9

üstün t. 10, 6 d. tuz 14,45

t.lu

tümce 7, 2 türk 3,50 türkçe 5, 57 Türkiye 3,51 türlü 8, 61

1.1.

bir t.

başka t. tütün 13,41

t. içmek

u

ucuz 13,78 uç 14, 14

kalem ucu

bir ucundan bir ucuna ufak 3,56

u. para

u. tefek (şeyler) 12, 4 d.

uğramak 6,74 uğraşmak 6, 33 uğur 10, 19

u.lu u!uslO, 31

u.lararası

umumî* 12, 71

u. harp

umumiyetle 9,27 unutmak 7,78 usta 8,20 uyanmak 7, 38 uyku l O, 57 uyumak 7,62 uzak 5,41

u. ta

uzanmak 14,11. uzman 13,6 uzun 2,38

ü

üç 4, 55 ülke 6,61 üniversite 6, 62 ünlü 6, 58 ürün 13,26 üst 5, 33

ü. baş 12, 5 d. üşümek 10,79 üvey 8,34

ü. ana üzer 5,34 İİ2raek H, 61

üzülmek üzüm 13,43

v

vaka*î 2,14 vakit 5, 59

v.im yok

v.İYide8,2 d.

v.iyleS, l d.

v.v. 9, 5 d. vallahi 8, 74 Van 14, c. 21 vapur 14,4 var 2, 52

varmak 7,45 vasati 14, 2 t. vasıta 14, 31

... v.siyle vatan l O, 2 vazife* 7,60 vaziyet* 11, 16 ve 2,37 vermek 6,4

ders v. veya 5,62 video 8, 78 vitrin 8, 67 vurmak 12,30

baş v.

У

ya3,18;8,4y.

ya ... ya da 6, 7 d. yabancı 11,15

buranın y.sı yağ 13,67

terey.ı

yağmak 10,42 yağmur 10,43 yahu 10,50 yahut* 5,62 yakın 5,40

y.lar

y.da 12, 4 ı. yaklaşmak 14, 19 yalan 7, 69

y. söylemek yalnız 8, 31 yan 5, 35

y.ımagel 6, IO d. yani 5,46 yanılmak?, 20 yanıt 6. 15

y. vermek yanlış 7, 21

y. anlamak

yapı 5,36 yapmak 5, 20 yaprak 4, 66 yarar 13,46

y.l,

y. l an m ak yardım 5, 23

y. etmek

y. göstermek 7, 16

y.cı 11,41. yarı 11,68

gece y.sı yanın?, 31

y. saat

saat y.

yanmada 14, 11 yarın 9.22 yasa 10,26 yasak 9, 26

y. etmek yaş 6,9

... y.ma girdi 8,4 d. yaşam 11,18 yasamak 8, 53 yaşlı 4, 35

y. başlı 5, 37 yatak 7, 39

y. a girmek yatmak 10,80 yavaş 9,56

У-у.

yay 14, 36 yaya 5,45 yayla 14,27 yaymak 13,43 yaz l O, 17

ilkyaz 10,18 yazı 2,32 yazık 9,72

y.lar olsun yazın 10, 17 yazmak 5,21 yedi 3,57

y.sinden yetmişine kadar 12, 7 d. yeğlemek 11. 75 yemek 7,33

öğle y.i

akşam y.i

y. yemek yemekhane 3,67 yengi 10,28 yeni 3, 14 yer 6, 32

y. yüzünde, üstünde

işy.i

y.ine getirmek 13. 6 d.

y.inde 11,9 t. y.li7,6t.

yeşil 4, 9

y.ük 11, l t. Ycşihrmak 14, c. 25 yeter 4, 67

y.ki 14, 6 d. yetişmek 13. 19

yetiştirmek 'yetkin 10,30 yetmiş 4, 59 yıkamak 7.41 yıl 6, 8 yılbaşı 10, l t.

y. gecesi yıldönümü 10,25 yine 6, 45 yirmi 3,52 yok 2,53

y. değiidır 13, 5 d. yoksa 4,32 yoksun 13, 17 yol 7, 35

y.unda

y.unuz açık olsan 10,4(1

y.a koyulmak 13,7d. yoldaş 2, 51

yormak 11, 71

yorulmak yön 14, 10 yönetim 8, 11 yönetmek 8, 12 yönetmen 3, 63 yukarı 10, 52 yumurta 13, 68 yumuşak 10, 65 Yunanistan 14, c. yurt l0, 2

öğrenci y. u

y. taş yüksek 3, 28

y. okul yükselmek 6, 46

yükselti 14, 3 t. yükümlü 14, 61

y. lük

yürümek 9, 57 yüz 13, 61

bu y. den 14, l d. yüz II 3, 62 yüzey 14, 21 yüzmek 14, 56 yüzyıl 13, 35

z

zade 8, 41 zafer 10, 28 z. almak zaman 5, 52

z. z. 9, 5d.

z. ında 8, 2 d.

z. la 9, 4 t.

o z. 8, 3 d.

her z. ki gibi 13, 6 d. zannetmek* 10, l zarar 9, 50

z. (ı) yok

z. vermek zaten 12, 13 zengin 8, 46 zevk 12, 74 zil 7, 48 ziraat* 11, 36 zor 11, 46

-mak zorunda

Ashkim.ru